Tekst: Irma van Veldhoven (Baardwijks)
Foto: SALHA: WAA10202

Rooien Bart, dè boek ston al jaore bij oons thuis in de kaast. En dè hè’k ies meejgenoome. ’t Heej veul indruk op me gemòkt!

Ik wies wel dè de schoenmaokers ’t vroeger nie góéd han. Baai m’n oopas waare schoenmaokers. D’r wiere aalt veul verhaole verteld bij oons thuis. Hoe oopa Fraans in d’n oorlòg schóén smòkkelde in d’n dubbelen boiem van de kijnderwaoge van oons maa. Die ruilden-ie teege aaier en broôd. Ok din-tie’r van alles bij vur d’n baos.

M’n aander oopa, Gerrit, waar zwikker. Dè was ’n zwaor beroep, vertelde oons paa. Hij ha aamper tèèd om te gòn piese. Want dè zwikmesjíén moes durgaon. Ok hij zùrgde vur meêr eete vur hil’t huishaauwe, meej ‘t jaoge. Hij lòste zoo vur boere d’n ooverlaast op ‘t laand op, van kenijn en haoze. En dè ging dan thuis in de pan.

Nou, oover dè boek: de irste hoofstukke, daor worde nie blij van! Wè han de meense ‘t rond 1900 verrekkes slecht! ‘t Gòi oover ’t lèève van de schoenmaokers en de opkoomende schoenindustrie rond de vurrige eêuwwieseling. Rooien Bart wor geboore in ’n heêl èèrm huishaauwe in Bork. Kommer en kwel. Kiendjes gòn doôd, jong of meej de geborte, omdè moeder honger lijt. De schoenmaokers wiere betòld per paor schoén, en es’t nie afkwaam, hadde ze niks. Gedwonge winkelneering was heêl gewoôn en dan stonne ze gelijk bij d’n baos in ’t krèèt. De aauwelui van Bartjes waare meense die ’t heêl góéd wouwe dóén. Nie in ’t krèèt staon en braof zijn, hard werke, bidde en nie klaoge! En laote die nou net ‘ne zeun hebbe die wèèrm lôpt vur ‘De Fak’, d’n opkoomende vakbond.

En diejen Bart is nog fannetiek ok en nie op z’n mondje gevalle! Dè wor nie op prijs gesteld dur de baoze, netuurlijk. Ze zen ‘m liever kwèèt es rèèk! Toch ies ‘t ‘ne goudirlijke en hardwerkende vent en hij gò dapper deur, nie bang om z’ne nek uit te steeke. ’t Ies mar góéd dè-t’r zukke meense waare. Die kwaame op vur die èèrme arbaaiers. En vur ‘nen beetere toekomst vur d’r kijnder. Góéd èègegeraaid!

Nou in 2021 zitte de meense te maauwe dè we efkes nie ’t terras op konne. Nou, ik raoi iedereên aon om dè boek Rooien Bart van J.W. van Heesbeen ies te leeze. Dan bende blij dè ge nou lèèft!

Ok zie’k wèffur moôi paand gebouwd wor, aon ’t aauw gemintehuis, om ’t Schoenmuseum te huisveste. Ik maag lije dè Rooien Bart en de Borkse schoenmaokers daor ok ’n plekske krijge. Dè hebbe ze wel verdiend!