Tekst: Marcel Steenbergen (Waalwijks)
Illustratie: Frans Oosterwaal

Aanders as aanders. Gin gestoei in huis, aanders knaauw ik oew oôre aaf! Aanders geaord. Aanders nog iets? Zommar wè verschillende vurbilde van ’t wordje ‘aanders’ in oons daogelijks dialect. Op ’n gegeeve moment víél ’t mijn op hoevul keêre dè’k ’t heûrde of gebrùkte – en tja, dan motte’r iets meej; aanders gòi ’t mer tuuse oew oôre zitte.

Onderschaaie, afwijkend, ongelijk, different, uiteênloôpend, ongelijksortig – allemaol synonieme vur ‘aanders’. (En ies’t nou ‘aanders as ik’ of ‘aanders as mijn’?) ‘Aanders’ ies ok ’ne jongesnaom, ’ne Scandinaovische variaant van ‘Andreas’. Mar ‘Aanders’ waar ok ’n lokaole pooletieke partij in Aarschot. En a ge nie mir zo góéd kaant kijke, gaode nòr Hans Aanders. Bij de slaoger kan iedereên ’t wel droôme: “Aanders nog iets?” Mer ‘Aanders nog iets’ ies op zijn burt ok wir ’ne spulgoedwinkel in Tilburg.

Hoôg tijd om ies uit te zúúke waor ‘aanders’ vandaon komt. Truug nòr de oorsprong, zeg mar. Daor zè’k zelf nie kundig genoeg veur, duus ik heb de hulp van speesjalist Yoïn van Spijk mar ies ingeroepe. ‘Aanders’ komt van ‘aander’. Tiggewordig beteêkent dè ‘nie ’t zelfde’, mer vruuger betekeênde dè ok ‘twidde’. Dè kende truugzíén in ’t Neederlandse ‘eenmaal, andermaal’ (letterlek ‘tweejmaol’), of in saanderendaogs (letterlijk ‘de twidden dag’, duus d’n dag ’r nao). De verre herkomst ies ’t Germaonse ‘anthar’. Daor komt ok ’t Engelse ‘other’ vandaon. Zoow ziede mar dè vriende meej kennis van zaoke best hendig zen – aanders komde nerges.

Dees balle smaoke aanders as aanders. Lòi oons moeder ’t mar nie heûre, aanders zwaait ’r wè. Hij hi z’n aai in aandermaans nest geleed. Ge mot wel góéd ruure, aanders braandt de heule zooi aon. Aandersom draaie, aanders gòi die schroef d’r nooit in. M’ne collega zeej: “Ik wou deg ’t wiekend waar” – nou, aanders ik wel! As douwe of trekke nie werkt, ies’t waorschenlijk ’ne schuifpui, aanders hadde allang binne gestaon. En d’r ies tiggewordig ’n zjoernaol in makkelijke taol, aanders snapt de helft van de meensen ’t nie mir. Aanders denkend, aanders geleûvend, anders gezeed, tot en met aanders gespeecificeerde persoônlijkhedsstoornis – vurbilde te oover van ’t wordje ‘aanders’ en de veule meniere waorop ’t in oons daogelijks dialect gebrùkt wor. Ach, we hebben ’t wordje van alle kaante bekeeke, mer ge moet ’r nie te lang bij stilstaon, aanders worde hartstikke gek. Wel leuk om eên woord ies wè uitgebraaider teegen ’t licht te haauwe. Dè kande beeter dóén dan ’t echte nieuws vòlge, want daor worde tiggewordig nie blij van. Aon d’n aandere kaant: we motte poozetief blijve en moed haauwe, want uiteindelijk komt alles aaltij aanders.