Tekst: Jos Smits (Waspiks)
Illustratie: Doreth Berendse

‘Gedrag, Vlait, Nethaid en Beleefdhaid, dè moet ’n acht zain, want dè hedde zelf in de haand. De rest van de vakke – dè ’s ’n gaove.’

Hadde vùr eên van die drie onderdeêle op oew report ’n zeuven-en-’n-half, dan was’t kermes en kwaam vaoder daor zeeker nog ’n week gereegeld op trug. Bai ’n zeuve of – wè God verhoede – ’n zes of minder, dan waarde heêl de vekaansie d’n blóéd en wieste dè ge weekelang de aokelijkste kerwaaikes toegeweeze kreeg. Kwaam dè tweej reporte achtermekaore veur, dan was ’n pak rammel nie oitgesloote. Dè leste is zoo waid ik weet in oons hoishouwe nie vùrgekoome.

‘D’r zit hier en daor ’nen hailigendag tusse.’

Dè zee oons paa es-ie op zondag-’n-middeg van d’n Boovekerksepolder thoiskwaam, waor-ie was gaon kaike hoe ’r ’t gewas bai ston. ’ne Keêr of tweej in de mònd deej-ie dè om te kaike of ’t gewas góéd opkwaam, laoter of ’r onderhaand geschoffeld, gehakt of gedund moes worre of steekels oitgetrokke, nog laoter om te zíén of de graon al ging raipe of nie te veul platgeslaoge was dùr slagrèèges, onweêr of wend. Olleên es-ie was wiese kaike nòr ’t opkoome van ’t gewas, had-ie ’t over diejen ‘hailigendag’. Wai wiesen al gaauw dè ’nen hailigendag op ’t laand wou zegge dè-t’r dan hier en daor plekke waare waor ’t gewas nie was opgekoome, want hailigedaoge waare dùrdeweekse daoge die es zondag gevierd moese worre. Werk mocht ’r dan nie gedaon worre en dè had ’t zaaigoed dan op ’n paor plekke ginnen dag gedaon.

‘Oitkaiken en daoge telle.’

Toen ik al ietskes ouwer waar es ’nen brak, begreep ik niks van dees gezegde. Paa zee dè es-ie docht dè main ouwere bruurs ’n bietje vaste verkeêring begonne te kraige en es ze dan schôn opgedoft van hois ginge om in Donge of ’t Vèèr nòr ’nen daansaovend, ’ne film of nòr ’t kefeej te gaon. Naovenaant dè’k meêstal best góéd van begrip waar, kon ik aon dees gezegde gin touw vastknoôpe. Eên van m’n bruurs, die ’t gezegde ook nie snapte, begon dan vlug van eên tot tíén te telle, waorop oonze paa dan zooiets zee van: ‘Weejat jonge, mòkt ’r mar ’n lolleke van.’ Daormeej was de kous dan af.

Laoter begreep ik dè’t ging oover pirriodieke onthouding, de eênige methoode om nie in verwachting raoke waor de kerk in meej kon gaon. Bai die methoode moeste heêl secuur de daoge bereekene dè ge de minste kaans had om zwanger te worre. Bai deeze simpelste kelendermethoode ging dè gereegeld mis en dan hadde de poppen aon ’t daanse. Vùr ’t secuur telle van de daoge waare ook nog speciaole kelenders gemòkt. Ik kan nie oitsloite dè ze die bai oons thois ook gebrùkte, want hoe zou oons paa aanders aon dè gezegde zen gekoome?